Orman yangını · Güney Kaliforniya, ABD
Los Angeles: ocakta yangın
7 Ocak 2025'te çölden gelen ve dağlarda kasırga şiddetine yaklaşan hamlelerle esen kuru bir rüzgâr, Los Angeles'ı çevreleyen tepelerden aşağı indi. Pacific Palisades'te ve Altadena'nın yukarısında yangınlar çıktı ve kimsenin durduramayacağı bir hızla kente yayıldı. Günler içinde 16.000'den fazla ev ve bina yandı, en az 28 kişi öldü. Oysa yağmur mevsiminin ortasıydı.
7–31 Ocak 2025 · Los Angeles, Kaliforniya · CAMS, ERA5
7mm
ERA5 yağışı, Ekim–Aralık 2024
Palisades ızgara noktasında; normalde yağmur mevsiminin başı olan aylarda.
1.127µg m⁻³
Yüzey PM2.5, 9 Ocak
Palisades yakınında CAMS günlük ortalaması; oradaki ocak normali 34.
%35
Bugünkü iklimde daha olası
Ocak 2025 başındaki gibi sıcak, kuru ve rüzgârlı koşullar, sanayi öncesi iklime göre.S1
Ne oldu?
Palisades yangını 7 Ocak sabahı Pacific Palisades'in yukarısındaki Santa Monica Dağları'nda başladı; aynı akşam Eaton yangını Altadena'nın yukarısındaki San Gabriel eteklerinde çıktı. Rüzgârla sürüklenen iki yangın da yokuş aşağı mahallelere indi; hamleler, onları yavaşlatabilecek hava araçlarını yere indirdi. Rüzgârın çok ileriye taşıdığı kıvılcımlar, yangın cephesinden sokaklarca uzaktaki evleri tutuşturdu.
Yangınlar haftalarca sürdü. Birlikte 16.000'den fazla yapıyı yok ettiler ve en az 28 kişinin ölümüne yol açtılar; Los Angeles tarihinin en yıkıcı yangın felaketi.S1
Santa Ana
Santa Ana rüzgârları, iç kesimde Büyük Havza üzerinde yüksek basınç oluştuğunda ve hava kıyıya doğru aktığında eser. Alçalırken sıkışır ve ısınır, nemi yüzde birkaça düşer. Geçitlerden ve kanyonlardan huni gibi geçerek kıyıya sıcak, kuru, hamleli bir kuzeydoğu rüzgârı olarak ulaşır: olağan deniz meltemiyle tam ters yönde.
7'yi 8 Ocak'a bağlayan gece Lab'in haritaları, Los Angeles havzası boyunca denize doğru esen rüzgârı ve Palisades üzerinde −10 °C'ye yakın çiy noktalarını gösteriyor: bir çölünki kadar kuru hava.
Yağmursuz bir kış
Önceki iki kış, özellikle Şubat 2024, yağışlı geçmişti; tepelerde ot ve çalı gür bir şekilde büyümüştü. Sonra yağmur kesildi. Mayıs 2024'ten yangınlara kadar Los Angeles neredeyse hiç yağış almadı: ERA5'te Ekim–Aralık 2024, Palisades'e 7 mm getirdi; bir yıl önce aynı aylar 88 mm getirmişti. Yeni bitki örtüsü kuruyup yakıta dönüştü.
Bir atıf çalışması, Ocak 2025 başındaki sıcak, kuru ve rüzgârlı koşulların sanayi öncesi iklime göre yaklaşık %35 daha olası olduğunu ve ısınmanın kurak mevsimi Santa Ana rüzgârlarının estiği aylara doğru uzattığını buldu.S1
| Ay | 2024–25 | 2023–24 |
|---|---|---|
| Ekim | 1 | 2 |
| Kasım | 4 | 17 |
| Aralık | 1 | 70 |
| Ocak | 15 | 55 |
| Şubat | 75 | 242 |
Kentin üzerinde duman
×33
9 Ocak'ta Palisades yakınında CAMS günlük PM2.5 değeri, ocak normaline göre. Denize doğru esen rüzgârla açığa taşınan duman, rüzgâr zayıflayınca kıyıya geri döndü.
Lab'de incele
Olayı İklim modunda aç
Her düğme Lab'i o görünümde açar; tarih, harita katmanı ve veri seti önceden seçilmiştir.
Kaynaklar
Haberler
Çalışmalar ve kılavuzlar
- S1World Weather Attribution (2025). Climate change increased the likelihood of wildfire disaster in highly exposed Los Angeles area. January 2025.Yangın havasının iklim değişikliğine atfı, kurak mevsimin Santa Ana ile çakışması ve can kaybı.