Sel · Yunanistan ve Libya
Daniel fırtınası: Tesalya'dan Derne'ye
Eylül 2023'ün başında jet akımından kopmuş bir alçak basınç sistemi Yunanistan üzerinde takılıp kaldı. Üç gün boyunca Pelion dağlarına ve Tesalya ovasına yağmur boşalttı: bir köy 24 saatte yaklaşık 750 mm kaydetti; Yunanistan'da ölçülmüş en yüksek değer. Fırtına ardından sıcak deniz üzerinde güneye sürüklendi, tropikal siklon biçimine büründü ve doğu Libya'yı vurdu; orada Derne kentinin üzerindeki iki baraj gece yıkıldı.
4–11 Eylül 2023 · Tesalya, Yunanistan; Kirenayka, Libya · ERA5
357mm
Volos'ta ERA5, 4–7 Eylül
Kente en yakın ızgara noktası; tepelerdeki ölçerler çok daha fazlasını ölçtü.
Birinci bölüm: Tesalya seli
4 Eylül'de kopuk bir alçak batı Yunanistan üzerine yerleşti; kuzeyindeki yüksek basınç onu yerinde tuttu: üst hava haritalarındaki biçiminden adını alan bir omega blokajı.S1 Sıcak Ege'den gelen nemli hava Pelion dağlarına ve Tesalya ovasını çevreleyen tepelere sürüldü; 7 Eylül'e kadar neredeyse aralıksız yağmur yağdı.
Yunanistan'ın tahıl ambarı olan ovada nehirler taştı; köyler günlerce dünyadan koptu, geniş tarım alanları sular altında kaldı. Yunanistan'da on yedi kişi öldü; fırtına Bulgaristan ve Türkiye'de de can aldı.N1
Izgaranın gördüğü
357mm
ERA5'in dört günde Volos için toplamı; 25 km ötedeki Zagora'da tek bir günde düşen yaklaşık 750 mm'ye karşı. En şiddetli yağmur Pelion'un dik yamaçlarına düştü; 28 km'lik bir ızgara hücresi bunları deniz ve ovayla birlikte ortalar.
İkinci bölüm: medikan ve Derne
7 Eylül'de alçak Yunanistan'dan ayrılıp İyon Denizi üzerinden güneye ilerledi. Olağandan 2–3 °C daha sıcak sular üzerinde sıcak bir çekirdek ve açık bir merkezin çevresinde bir gök gürültülü fırtına halkası kazandı: bir medikan, yani bir Akdeniz kasırgası.S1 10 Eylül'de Kirenayka kıyısına ulaştı.
Kıyının gerisindeki dağlar yağmuru sıkıp boşalttı: Beyza bir günde 414 mm ölçtü.N2 10'u 11'ine bağlayan gece, Derne kentinin üzerindeki Derne Vadisi'nde iki baraj çöktü. Sel, mahalleleri bütünüyle denize sürükledi; binlerce kişi öldü, binlercesi kayboldu.N1
Bir fırtına, birçok neden
Daniel üzerine yapılan bir çalışma, sıcak denizin iki evreyi de nasıl beslediğini izledi ve Libya'daki can kaybının yağmur kadar bakımsız barajlara ve onları onarılmadan bırakan çatışmaya da bağlı olduğunu buldu.S1 Atıf çalışmaları, iklim değişikliğinin böyle bir yağmuru Yunanistan'da on kata, Libya'da elli kata kadar daha olası ve daha şiddetli kıldığını, ancak belirsizliğin büyük olduğunu gösterdi.S1
Lab'de incele
Olayı İklim modunda aç
Her düğme Lab'i o görünümde açar; tarih, harita katmanı ve veri seti önceden seçilmiştir.
Kaynaklar
Haberler
- N1World Meteorological Organization. Storm Daniel leads to extreme rain and floods in Mediterranean, heavy loss of life in Libya. September 2023.Yağış rekorları ve Yunanistan ile Libya'daki can kaybı.
- N2NASA Earth Observatory. Torrential rain wreaks havoc in Libya. September 2023.Beyza'nın yağışı ve Derne'nin uydu görüntüleri.
Çalışmalar ve kılavuzlar
- S1Flaounas, E., Dafis, S., Davolio, S., et al. (2025). Dynamics, predictability, impacts and climate change considerations of the catastrophic Mediterranean Storm Daniel (2023). Weather and Climate Dynamics, 6, 1515–1538.Fırtınanın dinamiği, sıcak deniz, etkilerinin arkasındaki etkenler ve iklim değişikliği.