Sahra tozu Atina'yı turuncuya boyadı

23 Nisan 2024 öğleden sonra Atina'nın üzerine sarı-turuncu bir pus çöktü. Bakır renkli gökyüzü altındaki Akropolis fotoğrafları dünyayı dolaştı.N1N4 Bu pus, Akdeniz'i iki günden kısa sürede yaklaşık 1.000 km aşarak gelen Sahra kaynaklı mineral tozdu. Görüş mesafesi düştü; yetkililer solunum sorunu olanları dışarıda daha az vakit geçirmeleri için uyardı.N2

Yunan meteorologlar olayı, en çok Girit'i etkileyen ve orada rekorlar kıran 21–22 Mart 2018 toz fırtınasıyla karşılaştırdı.N3S3 24 Nisan'da rüzgâr dönüp tozu kuzeydoğuya, Ege, Batı Türkiye ve Karadeniz üzerine itince gökyüzü açıldı.N1

Dört gün için aynı CAMS haritası. Koyu renkler, hava sütunundaki tozun daha fazla olduğunu gösterir; 1'in üzerinde güneş ışığı belirgin biçimde zayıflar.

Doğu Akdeniz'deki bahar toz fırtınaları genellikle Kuzey Afrika kıyısı boyunca doğuya ilerleyen bir alçak basıncın önünde oluşur. Alçağın sıcak güney rüzgârları çöldeki tozu kaldırır ve deniz üzerinden kuzeye taşır. Bu olay da bu kalıbı yakından izledi.

Yüksek seviyede bir oluk İskandinavya'dan Sardinya ve Tunus'a kadar uzanıyordu. Oluğun doğu tarafında Libya'dan Yunanistan'a güçlü bir güneybatı akışı vardı. Yüzeyde ise Libya ile güney İtalya arasında bir alçak basınç 999 hPa'ya derinleşti. Bu alçak ile Doğu Akdeniz üzerindeki daha yüksek basınç arasında, yaklaşık 1,5 km yükseklikteki rüzgâr, Doğu Libya'dan Girit üzerinden Ege'ye uzanan dar bir kuşakta 30 m s⁻¹ civarına ulaştı: yukarıdaki haritalarda tozun izlediği yol tam da bu kuşak. Aynı akış sıcak Sahra havasını da kuzeye taşıdı; toz, mevsime göre oldukça sıcak havayla birlikte geldi.

Mart 2018'deki Girit olayında da benzer bir düzen vardı: Kuzey Afrika üzerinde bir jet çekirdeği ve Sirte Körfezi üzerinde oluşan bir alçak basınç.S3

Atina'ya en yakın CAMS ızgara noktasında günlük tozun optik derinliği 23 Nisan'da 0,98'e ulaştı. Oradaki nisan ortalaması 0,093 (2009–2025); on yılın dokuzunda ayın tamamının ortalaması 0,15'in altında kalıyor. Altı gün önce, 17 Nisan'da daha küçük bir toz dalgası geçmişti (0,45).

Uydu kayıtları, orta ve doğu Akdeniz'de yoğun toz olaylarının en çok ilkbaharda görüldüğünü gösteriyor; yani mevsim olağandı.S2 Şiddeti ise olağan değildi: anomali haritasında Yunanistan ve Ege'nin tamamı renk skalasının çok üzerinde kalıyor.

Çöl tozu zararsız değildir. Güney Avrupa'daki 13 kenti kapsayan bir çalışma, tozun günlerin yaklaşık %15'inde günlük PM10'u yükselttiğini ve çöl kaynaklı PM10'daki her 10 µg m⁻³'lük artışın, diğer parçacıklarda olduğu gibi, sonraki iki günde ölümlerde yaklaşık %0,65'lik bir artışla birlikte görüldüğünü buldu.S1 Mart 2018'deki Girit olayından sonra acil çağrılar üç katına, solunum sorunlarıyla hastane başvuruları yaklaşık 3,5 katına çıktı; uçuşlar iptal edildi ve güneş enerjisi üretimi düştü.S4

CAMS yeniden analizinde Atina yakınındaki yüzey PM2.5, sütundaki tozdan bir iki gün sonra zirve yaptı: 24 Nisan'da 57, 25 Nisan'da 71 µg m⁻³; bu, DSÖ'nün 24 saatlik kılavuz değerinin yaklaşık beş katı.G1 23 Nisan'da tozun büyük kısmı henüz havadaydı. Sokak seviyesindeki havanın bu zamanlamayı ne kadar izlediğini istasyon ölçümleri gösterebilir.

Aynı güney rüzgârları Yunanistan'ın güneyindeki mevsim başı orman yangınlarını da körükledi.N1

NASA'nın MERRA-2'si CAMS'ten bağımsız olarak üretilir ve tozu farklı bir büyüklükle ölçer: tozun güneş ışığını ne kadar zayıflattığı yerine sütundaki toz kütlesi. İkisi de 23 Nisan'da toz bulutunun çekirdeğini Yunanistan ve Ege üzerine yerleştiriyor; bu da tabloyu tek başına herhangi birinden daha güvenilir kılıyor.